Addams Ailesi Animasyon Filmi ve Çocuklar Üzerindeki Etkileri

Sevgili Anne Babalar,

Addams Ailesi Animasyon filmi çocuklar için 6 Aralık 2019’da gösterime girdi. Bu filmin fragmanının çocuk sinema salonlarında reklam olarak yayınlanmasından dolayı birçok çocuk filmi izlemese de mağdur olduğu ve korktuğuna dair ailelerden dönüşler aldım. Bu da yetmez gibi bu filmin fragmanından sahnelerin çizgi film kanallarında verildiğini gördüm ve hemen harekete geçtim. Çünkü en azından sinemaya isteyerek gidiliyorken, çizgi film kanallarını milyonlarca çocuk kardeşiyle izliyor ve aniden gelen bu korkutucu reklamdan milyonlarca çocuk etkilenebilirdi. Reklamlar yayınlanmaya başlayınca birçok aileden çocuklarının korktuğuna dair dönüş aldım ve durumun ciddiyetini RTÜK yetkililerine bildirdim. Kendileri durumu değerlendirip çocukları korkutan bu filmin reklamlarını bu kanallardan hızlı bir şekilde, zaman kaybetmeden yayından kaldırdılar. RTÜK’e çocuklara gösterdikleri duyarlılıktan dolayı aileler ve çocuklar adına tekrar teşekkür ederim.

Fakat filmin reklamı farklı platformlarda yapılmaya devam edildi ve bu animasyon filminin çocuklarını nasıl etkileyeceğini bilmeyen aileler çocuklarını filme götürmeye devam ediyor.

Filmin izleyici işareti nedir?

Öncelikle filmin işaretini analiz edelim. Filmin izleyici işareti 6+,10A. Bu işaretler şunu onaylıyor: 6 yaş ve üstündeki çocuklar, 10 yaşına kadar ebeveynleriyle, 10 yaş ve üstündeki çocuklar ise tek başına bu filmi izleyebilir. Öncelikle bu filmden bağımsız bir şekilde sinemaya gitme yaş sınırın yukarıya çekilmesi gerekiyor.

Sinema izleme alt yaş sınırı değişmelidir!

Şuan çocukların sinema izleme alt yaş sınırı 4 yaştır. Yani 4 yaş altındaki çocuklar sinema salonuna alınmıyor. Oysa bu yaş daha da yukarı çekilmelidir. Çünkü karanlık ve yüksek sesli yer olan sinema salonları ve 1-2 saat süren filmler küçük çocuklar için uygun değildir. Bu yaşta çocukların dikkatleri kısa olduğu için 1 saatten fazla süren, yetişkinlerin filmleriyle aynı süreye sahip sinema filmlerini izlemeleri gelişimine uygun değildir. Onun yerine çocukların gerçek hayatta oyun oynamaya, anne babası ile kaliteli zaman geçirmeye ihtiyacı var. Bu nedenle anne babaların küçük çocuklarını sinema yerine, yaşlarına uygun tiyatro ve kültürel gezilere yönlendirmesi, kaliteli zaman geçirmesini daha sağlıklı olacaktır.

Çocuk sinema salonlarında reklam yayınlanmamalı!

Sinema salonlarında çocuk hangi filmi izlerse izlesin çok uzun olan süren filme ek olarak bir de sinema öncesi ve sinema arasında reklamlar veriliyor. Bu reklamların çocuğun yaşına uygun olup olmadığına bakılmaksızın bu reklamlar ve diğer filmlerin fragmanları yayınlanıyor. Addams ailesi filmin fragmanından mağdur olan birçok çocuk var. Birçok çocuk filmi izlemeye gitmese de o fragmandan korktu. Bu nedenle yetkililerin çocuk sinemalarında reklam yayınlanmasını önlemelidir.

Addams Ailesi Gerçeği

Addams Ailesi Animasyon filminin çocuklar üzerindeki etkilerini yazabilmek için çocuklar için izledim ve sahnelerini görselleriyle birlikte analiz ettim. Bu görselleri sosyal medyada kamuoyunu bilinçlendirmek için yayınladım. Bu yazımda ise genel olarak çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerini özetlemek istedim. Filmde iki önemli konu var. Film küçük çocuklar için korkutucu unsurlar içeriyorken, daha büyük çocuklar için ise farklı ve ilginç bir aile adı altında aile değerlerine ters, olumsuz davranışlara özendiriliyor.

Küçük Çocukları Korkutan Sahneler!

Filmdeki korku sahneleri, komedi unsurlarıyla (aile değerlerine aykırı olumsuz davranışları onaylayan ve pekiştiren esprilerle ve komedi ses efektleri)  yumuşatılmaya çalışılmış. Fakat her ne kadar espriler ve komedi ses efektleriyle yumuşatılsa da bu filmin 6 yaş ve üstündeki çocuklar için korkutucu bir film olma gerçeğini değiştirmiyor. Peki, filmde neler korkutucu?

  • Addams aile üyeleri ve akrabaları hep korkunç ve ürpertici şekilde çizilmiş. Örnek kafası dönen amca, kafasından ateş çıkan dayı, gövdesi ayrılan hala. Korkunç karanlık bir şato var ve evin küçük kızı da karanlık makyajını diğer arkadaşına yapıyor ve çocuklara bu tarz karanlık makyaj modeli empoze edilmeye çalışılıyor.
  •  
  • Filmde ruh çağırma, anıt mezar, gazaphane, dipsiz kuyu, çocuk cezaevi, kodes, hapis, büyücü, zombi, ucube, yakıp yıkma, kötülük yapma, çig çig yeme, döveme yapma, ava çıkma, kafayı sıyırma, ölüm maskesi, cehennem azabı gibi kelimeler ve ilgili olumsuz içerikler geçiyor.
  •  Ayrıca ön ergenlik dönemini hedef alan film çocuklara sosyal medya ve akıllı telefon kullanımına da özendiriyor. Çocukların kendini kanıtlamaya çalıştığı bu dönemde dövme yapma ve sıra dışı makyaj yapma gibi anne babanın onaylamadığı davranışları yapmaya özendiriliyor. Hatta filmde blogger kelimesi geçiyor. Yani sosyal medyanın ne dediğinin önemli olduğu mesajı veriliyor. Çocuklar sosyal medya kullanmazlar. Çocukların küçük yaştan sosyal medya bağımlısı olması özendiriliyor.
  • Filmde bir sahnede ağaç yılan gibi dallarıyla camı kırarak aniden çocukları çekip uyandırıyor. Bu sahne çok korkunçtu. Bir de çocuklar bu sahneyi dev ekranda ve yüksek sesle izliyor. Hatta 3D şeklinde izlediklerini düşünün.
  • Filmde annenin ayakları yok ve yılan gibi sürüngen ayakları var. Bir sahnede annenin içinden böcekler çıkıyor ve böcekler köprü oluşturuyor. Bu sahne de çok korkunçtu.
  • Evin küçük kızı okulda ölü kurbağaya elektrik vererek canlandırıp, ona olumsuz davranan arkadaşını korkutuyor. Bu sahne de çok ürkütücüydü. Bir kere çocuklara yetişkin gibi davranıyor ve anne, baba, öğretmen gibi yetişkin otoritesi yok.
  • Filmde evin çocukları balta ve kılıç gibi kesici aletlerle oynuyor. Bir şeylere zarar vermesi anne babası tarafından onaylanıyor. Anne baba sürekli kötü olmalarını açıkça söylüyor. Kötü davranış “Addams Ailesinin” bir özelliği olarak sunuluyor. Biz çocuklarımızın yanlış davranışlarını taktir etmeyiz. Biz çocuklarımızın eşyaya ya da birine zarar vermesine sevinmeyiz. 

Aile değerleri hedef alınıyor!

Filmde birçok korku sahnesi var. Ben burada çok belirgin birkaç örnek verdim. Fakat asıl tehlike, anne babalarının, çocuklarını büyük oldukları için filmi izlemesine rahatlıkla izin vereceği “orta yaş grubu çocuklarını” bekliyor. Filmde aile değerlerine ters davranışlar normalmiş gibi sunulmuş ve kültürel yozlaşmayı destekliyor. Film direk aile ilişkilerini ve dinamiklerini, yani toplumun yapı taşı olan aileyi hedef alıyor, aile değerlerimize saldırıyor.

 Filmden bir cümle “Aileme yalnızca ben zarar veririm”. Bunu söyleyen ailenin kız çocuğu. Anne kızına söylüyor: “Babana tekme atmayı unutma”. Bizim aile değerlerimize tamamen aykırı bir aile yapısını çocuklarımızın içselleştirmesini kolaylaştırmak için filmin, kalem, anahtar, defter ve kahramanların oyuncaklarından oluşan ürün hazırladığını ve sosyal medyada hediye edildiğini de gördüm. Bugün hediye edilen yakın zamanda  satışa sunulacak, bu filmin ikinci ve üçüncü bölümleri de çekilerek devam edecektir diye düşünüyorum. İlginç  ve farklı bir aile adı altında verilen bu olumsuz mesajlar bir süre sonra çocuklar tarafından normalize edilip, benimsenecektir.

Filmin reklamında “Ailenizin garip olduğunu mu düşünüyorsunuz” diyerek, tüm olumsuz davranışlar farklılık gibi sunulup övülüyor. Yani ön ergenlik çağındaki çocukların zaten aile ile iletişimlerinin riskli olduğu dönemde, onların kimlik karmaşasından faydalanarak olumsuz davranışları içselleştirmesi hedefleniyor. Mesela filmde evin küçük kızı, anne babası istediğini yapmadığı için evi terk ediyor. Aileden çocukların kopması ve anne babanın sözlerine saygı duymaması empoze ediliyor.

 Bir sahnede erkek çocuk, “en sevdiğim şey kırmak, bombalamak” diyor. Komedi adı altında çocuklar, sadece olumsuz davranışlar sergilemiyor, resmen suç işliyorlar ve bu suç içeren davranışlar anne babası ve akrabaları tarafından taktir ediliyor. Hatta onlar tarafından kötülük yapma talimatları veriliyor. Örnek evin erkek çocuğu amcasını bombalıyor ve sonra amcası çocuğa aferin diyor. Anne babaya kafasını sıkan bir işkence aleti ile işkence yaparken, baba eşine biraz daha sık diyor. Yani işkence yapma, can acıtma sıradanlaştırılıyor, sanki normal bir davranış gibi sunuluyor. Bunun gibi birçok mesaj bu ailenin farklı ve ilginç olma özelliği gibi sunuluyor.

Addams ailesi ile ilgili söylenecek çok şey var. Ben kısaca özetledim. Filmde korku unsurlarından daha tehlikeli olan anne baba çocuk dinamiğinin, yani aile değerlerinin yeniden olumsuz şekilde tanımlanması  ve bunun “ilginç ve farklı olan” bu aileyi kabul edin şeklinde sunulmasıdır. Filmin sonunda “herkes farklı olabilir” diyerek bu farklı aile kasaba halkı tarafından kabulleniyor.  Filmdeki tüm olumsuz davranışlar olumsuzluk değil, sanki sadece farklılık gibi sunuluyor. Ön ergenlik döneminde kendi kanıtlamaya çalışan çocuklar için, bu yeni aile modeli sunuluyor. Kültürel değerlerimiz zarar görüyor. Kısacası film aile yapısına zarar veren içeriklerinden dolayı sadece küçük yaş çocuklar için değil, büyük yaş çocuklar için de tehlikelidir. 

Bu filmler izlendiği sürece ikinci ve üçüncü bölümleri çekilir ve biz ailelere sunulur. Bu nedenle bilinçli anne baba olmanız ve çocuğunuza izleteceğiniz bir filmi önce sizin izlemeniz, en azından filmin fragmanını izleyip araştırmanız gerekir. Filmin içeriği ne olursa olsun unutmayın ki sinema salonları ve filmlerin süreleri küçük çocukların gelişimlerine uygun değil. Sinema yerine çocuğunuzla daha sağlıklı etkinliklere katılabilirsiniz. Büyük çocuklarınızı da yeteneklerine uygun etkinliklere yönlendirebilirsiniz.

Dr. Sevil Yavuz

Pedagog & Klinik Psikolog

Oyun ve EMDR Terapisti